Park Świerklaniec: atrakcje, dojazd i godziny otwarcia
Park Świerklaniec to jedno z najpiękniejszych miejsc na Górnym Śląsku, którego nie znajdziesz w ogólnopolskich przewodnikach turystycznych. 164 hektary parku w stylu angielskim, wybudowanego dla rodziny Henckel von Donnersmarck, z aleją wiekowych dębów, neogotycką bramą wjazdową i ruinami pałacu zburzonego po II wojnie światowej. To rzadki przykład parku-rezydencji magnackiej z XIX wieku w Polsce – większy od warszawskich Łazienek Królewskich, mniej zatłoczony niż wrocławska Hala Stulecia. W tym przewodniku znajdziesz historię, opis atrakcji, instrukcję dojazdu, godziny otwarcia i najlepsze pory roku na wizytę.
Park Świerklaniec – najważniejsze informacje
- Lokalizacja: Świerklaniec, gmina Świerklaniec, powiat tarnogórski (15 km na północ od Katowic, 20 minut autem przez DK11)
- Powierzchnia: 164 hektary
- Założyciel: rodzina Henckel von Donnersmarck, XIX wiek
- Styl: park krajobrazowy w stylu angielskim
- Wstęp: bezpłatny, otwarty 24/7
- Główne atrakcje: Brama Lwów (neogotycka), Mauzoleum Donnersmarcków, fontanna „Mała Versailles”, aleje wiekowych dębów i sosen
- Najbliższy parking: przy Bramie Głównej od strony ul. Parkowej (50 miejsc, bezpłatny)
- Najbliższy dworzec: Tarnowskie Góry – 8 km, bus 192 – 25 minut
Historia parku – od magnackiej rezydencji do parku publicznego
Tereny Świerklańca (dawny Neudeck) od stuleci należały do rodu Henckel von Donnersmarck – jednej z najbogatszych rodzin przemysłowych Śląska. W latach 1868–1876 hrabia Guido Henckel von Donnersmarck wzniósł tu okazały pałac zwany „Małym Wersalem” (Neues Schloss Neudeck) – rezydencję w stylu neobarokowym według projektu francuskiego architekta Hectora-Martina Lefuela, nadwornego budowniczego cesarza Napoleona III. Pałac uchodził za jeden z najpiękniejszych na Śląsku.
W 1857 roku rozpoczęto zakładanie parku w stylu krajobrazowym – Donnersmarckowie sprowadzili sadzonki dębów, sosen czarnych, klonów i lip z całej Europy. Park założono na trzech tarasach z kaskadą sztucznych jezior, połączonych mostkami. Centralnym punktem założenia była okazała fontanna, a park zdobiły rzeźby francuskiego rzeźbiarza Emmanuela Frémieta.
Tragiczny rok dla pałacu nadszedł w 1945. Pałac został doszczętnie zniszczony przez Armię Czerwoną – najpierw splądrowany, potem podpalony. Pozostałości rozbierano w PRL-u jako materiał budowlany. Z pałacu zachowała się tylko podstawa fundamentu (widoczna w parku jako platforma kamienna) i część elementów dekoracyjnych przeniesionych do Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.
W 1972 roku Park Świerklaniec został wpisany do rejestru zabytków województwa katowickiego. Od 1991 roku gmina Świerklaniec prowadzi systematyczną renowację – w 2010 odbudowano Bramę Lwów, w 2018 odnowiono Mauzoleum Donnersmarcków. Park jest dziś własnością Skarbu Państwa, zarządzany przez Lasy Państwowe.
Co zobaczyć w Parku Świerklaniec – TOP 8 punktów
- Brama Lwów (Brama Główna) – neogotycka brama wjazdowa z 1849 roku, z dwoma kamiennymi lwami, odbudowana w 2010 po latach zaniedbania. Wizytówka parku.
- Aleja wiekowych dębów – 200-metrowa aleja głównej osi parku, dęby mają 150–170 lat.
- Fundament dawnego pałacu – kamienna platforma 60×40 m, miejsce, gdzie stał Neues Schloss Neudeck. Tablice informacyjne pokazują, jak wyglądał pałac.
- Mauzoleum Donnersmarcków – rodowy grobowiec książęcego rodu Henckel von Donnersmarck, właścicieli Świerklańca, stoi w głębi parku w pobliżu kościoła Dobrego Pasterza. Zwiedzanie z zewnątrz.
- Fontanna „Mała Versailles” – kaskadowa fontanna z 12 strumieni, najpiękniejsza w czerwcu (działa kwiecień–październik).
- System trzech jezior – sztuczne stawy połączone kaskadami. Można karmić kaczki, ale zakaz kąpieli.
- Tężnia solankowa (od 2019) – w południowej części parku, bezpłatne korzystanie, prosto z Wieliczki ściągana solanka.
- Wieża widokowa przy alei dębów – 22 m wysokości, drewniana, otwarta soboty i niedziele 10:00–18:00 w sezonie.
Najlepsze pory roku na wizytę
Wiosna (kwiecień–maj): kwitnienie tulipanów i krokusów na przedwiosennych alejkach, mniejsza frekwencja, fontanna włącza się od 1 maja. Idealna dla fotografów.
Lato (czerwiec–sierpień): pełnia kwitnienia, wszystkie atrakcje czynne (fontanna, wieża widokowa, kawiarnia przy bramie). Tłumy w weekendy – przyjedź przed 10:00.
Jesień (wrzesień–październik): najpiękniejsze kolory parku w skali roku. Aleje dębowe wirują żółto-pomarańczowo. Fotografowie ślubni rezerwują sesje na 2 miesiące do przodu. Mniej tłumu niż latem.
Zima (listopad–marzec): park otwarty, ale bez fontanny i wieży widokowej. Świetne na spacer przy mrozie, mniej osób. Brama Lwów oświetlona w sezonie świątecznym.
Jak dojechać do Parku Świerklaniec
Samochodem
Z Katowic – DK11 w kierunku Tarnowskich Gór, około 20 minut. Współrzędne GPS: 50.4267°N, 18.9678°E. Parking przy Bramie Głównej (ul. Parkowa) – 50 miejsc, bezpłatny. W weekendy lipca/sierpnia parking zapełnia się do 11:00 – wtedy alternatywą jest parking po drugiej stronie parku przy ul. Lipowej (30 miejsc, też bezpłatny).
Komunikacją publiczną
Z dworca Katowice Główny: pociąg do Tarnowskich Gór (15 minut), potem autobus PKS 192 lub 195 do przystanku „Świerklaniec – Park” (25 minut). Łącznie 50 minut. Bilet PKP 7 zł, autobus 5 zł. W niedziele autobusy jeżdżą rzadziej (co 90 minut) – sprawdź rozkład w aplikacji jakdojade.pl.
Co zjeść w okolicy parku
- Kawiarnia „Pod Lwami” – przy Bramie Głównej, ciasta z tradycyjnej śląskiej cukierni, kawa od 12 zł. Czynna w sezonie kwiecień–październik 10:00–18:00.
- Restauracja „Stary Pałac” (Świerklaniec, ul. Główna 14) – kuchnia śląska, kluski + rolada za 35 zł, modra kapusta jak u babci.
- Pizzeria „Dolce Vita” (Świerklaniec, ul. Lipowa 8) – pizza za 25 zł, idealna na szybki obiad po spacerze.
Najczęstsze pytania o Park Świerklaniec
Czy wstęp do parku Świerklaniec jest płatny?
Nie, wstęp jest bezpłatny. Park jest otwarty 24/7. Dodatkowe atrakcje (wieża widokowa, tężnia solankowa) są również darmowe. Płatny jest tylko parking samochodowy w wybrane weekendy festiwalowe (5 zł/dzień), ale 11 miesięcy w roku parking jest bezpłatny.
Jak dojechać do Parku Świerklaniec z Katowic?
Samochodem 20 minut przez DK11 w kierunku Tarnowskich Gór, parking przy Bramie Głównej bezpłatny (50 miejsc). Komunikacją publiczną: pociąg z Katowic Głównych do Tarnowskich Gór (15 min, 7 zł), potem autobus PKS 192 do „Świerklaniec – Park” (25 min, 5 zł). Łącznie 50 minut.
Czy można zwiedzać dawny pałac Świerklaniec?
Niestety nie – pałac został zniszczony przez Armię Czerwoną w 1945 roku, a pozostałości rozebrane w PRL-u. Z dawnej rezydencji zachowała się tylko kamienna platforma fundamentu (60×40 m), oznaczona tablicami informacyjnymi z rekonstrukcją wyglądu. Niektóre elementy dekoracyjne pałacu można zobaczyć w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu.
Kiedy najlepiej zwiedzać Park Świerklaniec?
Najpiękniejsze kolory parku to wrzesień–październik (jesienne dęby i klony – fotografowie ślubni rezerwują sesje na 2 miesiące do przodu). Latem (czerwiec–sierpień) wszystkie atrakcje czynne, ale tłumy w weekendy – przyjedź przed 10:00. Wiosną (kwiecień–maj) kwitną tulipany i krokusy. Zima – bez fontanny i wieży, ale spokojny spacer.
Park Świerklaniec to obowiązkowy przystanek dla każdego, kto zwiedza Górny Śląsk. Po wizycie można zaplanować inne atrakcje regionu: 20 atrakcji Katowic, Park Śląski w Chorzowie, Nikiszowiec oraz Sztolnię Czarnego Pstrąga – wszystkie w promieniu 30 km od parku.