Siemieniotka: przepis na śląską zupę wigilijną z konopi
Siemieniotka to śląska zupa wigilijna z nasion konopi. Podajemy przepis na 10 porcji z grzankami, dwa regionalne warianty z kaszą i to, co mówią przepisy o siemieniu konopnym.
Przepis na siemieniotkę ze zbioru Śląskiej Organizacji Turystycznej jest rozpisany na 10 porcji. To śląska zupa wigilijna z ugotowanych i zmielonych nasion konopi siewnej: z miazgi wypłukuje się białe „mleczko”, które trafia do zupy. W tej wersji podaje się ją z grzankami ze słodkich bułek. Zupa z siemienia konopnego ma też regionalne odmiany z kaszą jaglaną lub jęczmienną. Więcej regionalnych dań zebraliśmy w przewodniku po kuchni śląskiej.
Siemieniotka: przepis i składniki na 10 porcji
Proporcje na 10 porcji po 300 g pochodzą ze zbioru przepisów Śląskiej Organizacji Turystycznej. Przepis opisuje potrawę tradycyjną z terenów Górnego Śląska; przy soli i cukrze nie podaje ilości.
- 600 g ziaren konopi
- 2 l świeżego mleka
- 100 g masła
- 60 g mąki pszennej lub jaglanej
- 2 słodkie czerstwe bułki na grzanki
- sól do smaku
- cukier do smaku
Nasiona moczą się przez noc, dlatego przygotowanie zupy zacznij dzień przed podaniem.
Jak zrobić siemieniotkę krok po kroku
W tym przepisie zachowuje się zarówno wywar z gotowania ziaren, jak i płyn uzyskany z przepłukania zmielonej miazgi. Przy odcedzaniu nie wylewaj więc wywaru.
- Przepłucz nasiona konopi, zalej je 1 l zimnej wody i zostaw na noc do namoknięcia.
- Gotuj nasiona w tej samej wodzie co najmniej 2 godziny, aż łuski popękają i pokaże się biały miąższ.
- Odcedź konopie, zachowując wywar. Gdy ziarna wystygną, zemleć je na miazgę.
- Wlej do miazgi 3 szklanki gorącej wody, dobrze wymieszaj, gotuj 20 minut i odcedź. Jeśli łuski nie są dostatecznie wypłukane, przepłucz je jeszcze raz niewielką ilością gorącej wody.
- Połącz zachowany wywar z płynem uzyskanym podczas przepłukiwania miazgi. Całość przecedź przez gęste sito.
- Do wywaru wlej gorące mleko. Z mąki i części masła przygotuj białą zasmażkę, rozprowadź ją częścią zimnego mleka i dodaj do zupy. Posól, posłódź i zagotuj, ciągle mieszając.
- Pokrój bułki w kostkę, zrób grzanki i podawaj je z zupą.
Zmielenie ugotowanych ziaren i wypłukanie miazgi pozwala uzyskać białe „mleczko”. W tradycyjnym opisie przytoczonym na Liście Produktów Tradycyjnych konopie tłuczono w żelaznym albo kamiennym garnku i przecierano przez sito nieraz pięciokrotnie.
Z grzankami, kaszą jaglaną czy jęczmienną: warianty zupy
Poza wersją z grzankami regionalne przepisy znają też siemieniotkę z kaszą. Wariant przygotowany przez Zespół Szkół Ekonomiczno-Usługowych z Rybnika na festiwal w Chorzowie w 2012 r. łączy zmieloną kaszę jaglaną z kaszą jęczmienną podawaną osobno. W przepisie Koła Gospodyń Wiejskich z Dąbrowy Górniczej-Tucznawy z 2006 r. zupę podaje się z uprażoną kaszą jęczmienną.
| Wariant | Czym zagęszczona | Dodatki i przyprawy | Z czym podawana |
|---|---|---|---|
| Siemieniotka (zupa wigilijna, zbiór ŚOT) | mleko i biała zasmażka z mąki pszennej lub jaglanej | masło, sól, cukier | grzanki ze słodkich bułek |
| Konopiotka (ZSEU Rybnik, 2012) | zmielona kasza jaglana | podsmażona cebula, śmietana 18%, sól, cukier | ugotowana kasza jęczmienna |
| Siemieniotka z kaszą jęczmienną (KGW Dąbrowa Górnicza-Tucznawa, 2006) | bez zagęszczacza, zabielona słodką śmietaną | cebula gotowana i wyjęta, pieprz, sól, cukier | uprażona kasza jęczmienna |
| Opis tradycyjny (Wera Sztabowa, za wpisem na LPT) | drobno zmielona kasza jaglana | sól, cukier | kasza jęczmienna i jaglana według upodobania (za Ciszewskim, 1887) |
Zagęszczenie polewki mąką z kaszy jaglanej opisuje również tradycyjna relacja Wery Sztabowej. U Stanisława Ciszewskiego pojawiają się kasza jęczmienna i jaglana podawane „według upodobania”. Wszystkie trzy przepisy oraz opis tradycyjny łączą sól z cukrem. Wpis opolski określa smak jako „aksamitny słodko-słony”, a śląski jako gorzkawy. Przepis na moczkę, inną śląską potrawę wigilijną, podaliśmy osobno.
Siemieniotka śląska na Liście Produktów Tradycyjnych
Śląski wpis na Liście Produktów Tradycyjnych pochodzi z 21 sierpnia 2006 r. i obejmuje całe województwo, bez wskazania jednej miejscowości pochodzenia potrawy. Podaje nazwy siemieniatka, siemieniotka i konopiotka; w niektórych rejonach Śląska używano też nazwy siemionka. Opisuje jasnozielonkawobeżową, płynną zupę z uprażoną kaszą jęczmienną.
Najstarsza wzmianka przywoływana na karcie produktu pochodzi z pracy Stanisława Ciszewskiego „Lud rolniczo-górniczy z okolic Sławkowa” z 1887 r. Autor opisał ucieranie ugotowanego siemienia z wodą, przecedzanie i podawanie z kaszą. Michał Fedorowski w pracy „Lud okolic Żarek, Siewierza i Pilicy” z 1888 r. wymienił na wieczerzy wigilijnej kaszę jęczmienną „z ziemianką”, czyli mlekiem wyciskanym z siemienia konopnego. Siemieniotka trafiała na wieczerzę wigilijną na Górnym Śląsku, podobnie jak makówki.
Osobny wpis opolski dodano do tej samej listy 14 maja 2007 r. Opisuje on szarą zupę z ciemnymi punkcikami zmielonego siemienia konopnego.
Siemię konopne do siemieniotki: legalność i zakupy
Stan na październik 2026: ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii określa konopie włókniste jako rośliny konopi siewnej (Cannabis sativa L.), w których suma THC i kwasu THC w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach nie przekracza 0,3% suchej masy. Z definicji „ziela konopi innych niż włókniste” ustawa wyłącza nasiona. Dopuszcza również uprawę konopi włóknistych między innymi na cele spożywcze.
Od 1 stycznia 2023 r. unijne przepisy określają najwyższe dopuszczalne poziomy THC w żywności z konopi: 3,0 mg/kg dla nasion i zmielonych nasion oraz 7,5 mg/kg dla oleju z nasion. Kupując siemię konopne, szukaj nasion konopi siewnej oznaczonych jako środek spożywczy; przepisy regionalne zakładają nasiona w łupinach, które trzeba długo gotować i odcedzać.
Najczęściej zadawane pytania
Z czego robi się siemieniotkę?
Z ugotowanych i zmielonych nasion konopi siewnej wypłukuje się białe mleczko. Zupę zagęszcza się mąką z kaszy jaglanej albo zasmażką, doprawia solą i cukrem oraz podaje z kaszą jęczmienną lub grzankami.
Czy siemieniotkę robi się z siemienia lnianego?
Nie, siemię lniane nie jest składnikiem opisanym w tradycyjnych wpisach tej potrawy. Zarówno śląski wpis z 2006 r., jak i opolski z 2007 r. opisują zupę z siemienia konopnego. Wpis śląski wymienia również nazwę konopiotka.
Czy siemię konopne jest legalne?
Stan na październik 2026: ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii wyłącza nasiona z definicji ziela konopi innych niż włókniste i dopuszcza uprawę konopi włóknistych na cele spożywcze. Od 1 stycznia 2023 r. w UE najwyższy dopuszczalny poziom THC w nasionach konopi wynosi 3,0 mg/kg.