Barbara Ptak wygrywa plebiscyt! Jej rzeźba stanie obok legend

Barbara Ptak, wybitna kostiumografka i scenografka filmowa oraz teatralna, zostanie w tym roku uhonorowana w Galerii Artystycznej przy placu Grunwaldzkim w Katowicach. Decyzja ta zapadła w wyniku plebiscytu, w którym mieszkańcy miasta wskazali artystkę jako osobę szczególnie zasłużoną dla kultury Katowic i całego regionu.

Wynik głosowania mieszkańców

W tegorocznej edycji plebiscytu „Galeria Artystyczna” Barbara Ptak uzyskała zdecydowane zwycięstwo, zdobywając ponad 32% wszystkich oddanych głosów. Głosowanie, które zakończyło się 31 marca, przyciągnęło ponad tysiąc uczestników. Mieszkańcy mogli oddawać głosy zarówno przez formularz online na stronie Katowice.eu, jak i za pośrednictwem kuponów z marcowego wydania informatora „Nasze Katowice”. Zdecydowana większość głosów została przesłana elektronicznie.

– Mieszkańcy, którzy wzięli udział w plebiscycie, zdecydowali, że to Barbara Ptak powinna zostać uhonorowana w Galerii Artystycznej. Wynik ten jest tym bardziej cenny, że jej praca, choć kluczowa dla sukcesu licznych filmów i sztuk teatralnych, często pozostawała w cieniu tej wykonywanej przez aktorów czy reżyserów – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.

Sylwetka artystki

Barbara Ptak (z domu Boruszak) urodziła się 6 kwietnia 1930 roku w Chorzowie, zmarła zaś 5 listopada 2025 roku w Hamburgu. W 1951 roku ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach, w tym samym roku wyszła za mąż za Stanisława Ptaka – aktora i śpiewaka Operetki Śląskiej. Całe swoje życie twórcze związała z Katowicami.

Jako scenografka teatralna zadebiutowała w 1966 roku w Teatrze Śląskim. Wykładała również na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego, dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniem z młodszymi pokoleniami artystów. W swojej bogatej karierze zawodowej współtworzyła ponad 130 spektakli teatralnych i 80 filmów.

Dorobek filmowy

Lista produkcji filmowych, przy których pracowała Barbara Ptak, robi ogromne wrażenie. Wśród najważniejszych tytułów znajdują się filmy nominowane do Oscara: „Nóż w wodzie”, „Faraon”, „Ziemia obiecana” oraz „Noce i dnie”. Jej kostiumy i scenografie stanowiły integralną część sukcesu tych produkcji, choć jej praca często pozostawała w cieniu tej wykonywanej przez aktorów czy reżyserów.

Nagrody i wyróżnienia

Za swoją pracę Barbara Ptak otrzymała liczne nagrody i wyróżnienia, w tym:

• Złotą Maskę (1989 i 2014)
• Złoty Krzyż Zasługi (2004)
• Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice w Dziedzinie Kultury (2006)
• Srebrny Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2007)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – przyznany pośmiertnie w 2025 roku

Muzeum poświęcone artystce

W byłym mieszkaniu Barbary Ptak i jej męża Stanisława, przy ulicy M. Kopernika 11, mieści się ekspozycja stała Działu Teatralno-Filmowego Muzeum Historii Katowic. W zbiorach znajdują się pamiątki oraz dokumentacja życia zarówno artystycznego, jak i prywatnego artystki. Zwiedzający mogą oglądać fotografie, kostiumy sceniczne, plakaty, nagrody oraz wyróżnienia.

Odsłonięcie rzeźby

Rzeźba przedstawiająca popiersie Barbary Ptak zostanie odsłonięta we wrześniu bieżącego roku podczas obchodów kolejnej rocznicy nadania Katowicom praw miejskich. Dołączy ona do grona pomników wybitnych postaci kultury i sztuki zgromadzonych przy placu Grunwaldzkim.

Pozostali nominowani

W tegorocznej edycji plebiscytu drugie miejsce zajął Michał „Joka” Marten – raper, autor tekstów i współzałożyciel grupy hiphopowej Kaliber 44, uzyskując 23% głosów. Trzecie miejsce przypadło Stanisławowi Sóyce – wokaliście jazzowemu i popowemu, pianiście oraz kompozytorowi i aranżerowi, który zdobył 18% głosów.

O plebiscycie Galeria Artystyczna

Galeria Artystyczna to plebiscyt organizowany od 2004 roku, którego celem jest honorowanie znanych i zasłużonych twórców oraz artystów związanych z Katowicami. Co roku na placu Grunwaldzkim pojawiają się odlane z brązu popiersia, upamiętniające osoby, które miały wpływ na kulturalne życie miasta oraz regionu.

Kandydatów do plebiscytu wskazują działające w Katowicach instytucje kultury, m.in.: Akademia Sztuk Pięknych, Instytucja Filmowa „Silesia Film”, Miejska Biblioteka Publiczna, miejskie domy kultury, Muzeum Historii Katowic, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego, Śląski Teatr Lalki i Aktora „Ateneum” oraz inne znaczące organizacje kulturalne.

Znamienite postacie w Galerii Artystycznej

Na placu Grunwaldzkim stoją już popiersia przedstawiające wybitne postaci rozsławiające Katowice, region i kraj. Wśród uhonorowanych w poprzednich edycjach znajdują się: Krystyna Bochenek, Zbigniew Cybulski, Lucjan Czerny, Jerzy Duda-Gracz, Adolf Dygacz, Henryk M. Górecki, Stanisław Hadyna, Antoni Halor, Wojciech Kilar, Tadeusz Kijonka, Bogumił Kobiela, Bernard Krawczyk, Kazimierz Kutz, Stanisław Ligoń, Teofil Ociepka, Franciszek Pieczka, Krzysztof Respondek, Jan „Kyks” Skrzek, Erwin Sówka, Paweł Steller, Karol Stryja, Wilhelm Szewczyk, Alfred Szklarski, Aleksandra Śląska, Józef Świder oraz Krzysztof Uniłowski.

Wybór Barbary Ptak do Galerii Artystycznej jest nie tylko uznaniem dla jej wybitnych osiągnięć artystycznych, ale także dowodem na to, że mieszkańcy Katowic dostrzegają i doceniają znaczenie pracy kostiumografów i scenografów – twórców często pozostających w cieniu, a przecież kluczowych dla sukcesu każdej produkcji filmowej czy teatralnej.