Wstęp
2 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł – okazja do przypomnienia, jak istotną rolę pełnią te ekosystemy w obiegu wody. Nazywane „naturalnymi filtrami” lub „nerkami lądów”, mokradła zatrzymują zanieczyszczenia, regulują obieg wody i pomagają przeciwdziałać suszy. Ich ochrona ma bezpośrednie znaczenie również dla mieszkańców miast, w tym Katowic.
Mokradła – naturalne nerki lądów
Mokradła, do których zaliczamy m.in. bagna, torfowiska czy zalewowe doliny rzek, często nazywane są nerkami lądów. Określenie to nie jest metaforą bez pokrycia. Mokradła naturalnie filtrują wodę, zatrzymują zanieczyszczenia, regulują jej odpływ i magazynują wilgoć w krajobrazie.
Choć zajmują zaledwie około 4 procent powierzchni lądów, ilość wody zgromadzonej w mokradłach jest porównywalna z tą, która znajduje się we wszystkich pozostałych glebach świata, a nawet większa niż ilość wody w atmosferze.
Od błędu do świadomości ekologicznej
Przez wiele lat mokradła postrzegano jako tereny bezużyteczne i systematycznie je osuszano. Dziś naukowcy są zgodni: takie działania przyczyniają się do pogłębiania suszy, szybszego odpływu wody z krajobrazu oraz pogorszenia jakości wód powierzchniowych i podziemnych. Dlatego coraz częściej mówi się o konieczności ochrony i odtwarzania mokradeł jako jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa wodnego.
Znaczenie dla systemów wodociągowych
– Światowy Dzień Mokradeł to dobry moment, by przypomnieć, że odpowiedzialne gospodarowanie wodą zaczyna się znacznie wcześniej niż w stacji uzdatniania czy w kranie mieszkańców. Jako spółka wodociągowa dbamy o najwyższą jakość wody dostarczanej do Katowiczan, ale jednocześnie mamy świadomość, że ochrona naturalnych zasobów wodnych jest fundamentem bezpieczeństwa wodnego dziś i w przyszłości – mówi Tomasz Szpyrka, prezes Katowickich Wodociągów.
– Choć mokradła kojarzą się głównie z obszarami przyrodniczymi, ich kondycja ma realny wpływ na funkcjonowanie systemów wodociągowych, również w dużych miastach. To właśnie naturalne ekosystemy wodne stabilizują zasoby, z których w dalszej kolejności korzystają ujęcia wody i infrastruktura wodociągowa – dodaje prezes T. Szpyrka.
Mokradła w Katowicach
Katowice skrywają wiele cennych obszarów podmokłych, które do dziś pełnią ważną funkcję w lokalnym obiegu wody. Dolina Trzech Stawów, tereny podmokłe w Panewnikach czy Płone Bagno w dzielnicy Murcki to przykłady miejsc, gdzie mokradła działają jak naturalne zbiorniki retencyjne – zatrzymują wodę podczas intensywnych opadów i stopniowo oddają ją do gleby.
Dzięki temu zmniejszają ryzyko podtopień, a jednocześnie wspierają lokalne zasoby wodne w okresach suszy. To właśnie takie obszary, często niezauważalne w codziennym miejskim krajobrazie, wzmacniają odporność miasta na skutki zmian klimatu.
Płone Bagno – dzika przyroda w granicach miasta
W Murckach znajduje się jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Katowic – Płone Bagno. To chroniony użytek ekologiczny obejmujący torfowisko wysokie oraz fragmenty boru bagiennego. Takie ekosystemy należą do najskuteczniejszych naturalnych magazynów wody i jednocześnie filtrów poprawiających jej jakość.
Płone Bagno stanowi ostoję dla wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt, a jego istnienie pokazuje, że nawet w dużym mieście możliwe jest zachowanie unikalnych mokradeł, które realnie wspierają lokalny system hydrologiczny.
Czy wiesz, że…
Niewielu mieszkańców Katowic zdaje sobie sprawę, że jeszcze w przeszłości w samym centrum miasta istniał staw. Znajdował się on na obszarze pomiędzy dzisiejszym Supersamem a dworcem kolejowym. To właśnie od niego pochodzi nazwa ulicy Stawowej – obecnie jednego z głównych deptaków w Śródmieściu.
Kranówka jako świadomy wybór
Jednym z najprostszych sposobów wspierania zrównoważonego podejścia do wody jest wybór wody z kranu. Picie kranówki ogranicza zużycie plastiku, zmniejsza ślad transportowy i pozwala korzystać z wody, której jakość jest regularnie kontrolowana.
Katowickie Wodociągi od lat zachęcają mieszkańców do sięgania po wodę prosto z kranu w ramach akcji #kranówkaKatowicka – „Szluknij sie z kokotka”, promującej miejskie poidełka i codzienne nawyki przyjazne środowisku. To drobne decyzje podejmowane każdego dnia, które w skali miasta mają realne znaczenie.
Opracowanie: Katowicka Agencja Wydawnicza