Dzień Ziemi: Katowice działają na rzecz ekologii przez cały rok

Dzień Ziemi, obchodzony 22 kwietnia, to coroczne przypomnienie o znaczeniu ochrony środowiska. W Katowicach jednak działania proekologiczne nie ograniczają się do jednego dnia – to systematyczne przedsięwzięcia realizowane przez cały rok. Codziennie do miejskich punktów zbiórki trafiają dziesiątki ton odpadów, komunalne instalacje OZE produkują energię, a kolejne inwestycje ograniczają zużycie zasobów i niską emisję. Równolegle rośnie ilość zieleni w mieście, modernizowane są budynki, a mieszkańcy – od najmłodszych lat – uczą się, jak ich decyzje wpływają na środowisko.

Kompleksowe podejście do ochrony planety

– W Katowicach staramy się działać kompleksowo w zakresie dbania o naszą planetę. Z jednej strony to edukacja, np. ta klimatyczna realizowana w szkołach, a z drugiej strony konkretne działania inwestycyjne, które mają na celu ograniczanie niskiej emisji, jak zakup bardziej ekologicznych autobusów do katowickiego PKM-u, czy montaż instalacji OZE na obiektach użyteczności publicznej. Od 2015 r. Katowice wsparły mieszkańców przy wymianie 10,4 tys. źródeł ogrzewania na bardziej ekologiczne, przekazując na ten cel ponad 94,1 mln zł – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.

Termomodernizacja budynków komunalnych

Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach prowadzi szereg działań wpisujących się w ideę ochrony środowiska, koncentrując się przede wszystkim na poprawie efektywności energetycznej budynków oraz zagospodarowaniu terenów wokół nieruchomości. W ostatnim czasie zrealizowano wiele inwestycji termomodernizacyjnych, obejmujących m.in. ocieplenie elewacji, modernizację instalacji oraz wymianę źródeł ciepła. Przykładem są choćby kamienice przy ul. Gliwickiej 4, ul. Chopina 9 czy ul. M. Skłodowskiej-Curie 42.

Równolegle prowadzone są działania związane z zagospodarowaniem terenów wokół nieruchomości – pojawiają się nowe nasadzenia zieleni. W wybranych lokalizacjach montowane są również pojemniki na deszczówkę, które umożliwiają jej gromadzenie i ponowne wykorzystanie, wspierając w ten sposób racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.

– Działania proekologiczne w naszych zasobach traktujemy jako inwestycję w przyszłość – zarówno w kontekście ochrony środowiska, jak i poprawy jakości życia mieszkańców. Realizacja termomodernizacji oraz dbałość o zieleń wokół budynków pozwalają nam tworzyć bardziej przyjazne i funkcjonalne przestrzenie do życia – podkreśla Marcin Gawlik, dyrektor KZGM w Katowicach.

Edukacja ekologiczna od najmłodszych lat

Nowoczesna gospodarka odpadami to nie tylko instalacje i technologie, ale przede wszystkim ludzie i ich codzienne wybory. W Katowicach MPGK łączy oba te elementy, rozwijając infrastrukturę i równolegle inwestując w edukację mieszkańców.

Jednym z działań jest realizowany od roku szkolnego 2024/2025 program „Bądź Eko z Ekobotem”, w ramach którego odwiedzane są katowickie przedszkola i szkoły. Podczas zajęć najmłodsi uczą się zasad segregacji odpadów, poznają temat elektrośmieci i dowiadują się, jak codzienne nawyki wpływają na środowisko. Wszystko odbywa się w formie angażującej zabawy – z quizami, zadaniami i wspólną „eko-misją”. Do tej pory odwiedzono ponad 20 placówek.

To właśnie dzieci często stają się ambasadorami zmiany w swoich domach i przypominają dorosłym o segregacji, pokazując, że ekologia zaczyna się od prostych decyzji.

Punkty zbiórki odpadów i energia z OZE

W Katowicach działają cztery Gminne Punkty Zbierania Odpadów Komunalnych przy ul. Zaopusta, Bankowej, Obroki i Milowickiej, do których codziennie trafia około 40 ton odpadów.

Równolegle MPGK rozwija infrastrukturę energetyczną, która przekłada się na realne efekty środowiskowe i finansowe. W zakładzie przy ul. Milowickiej działa instalacja fotowoltaiczna produkująca około 1 GWh energii rocznie, co pokrywa około 20% zapotrzebowania energetycznego obiektu. 5 marca 2025 roku uruchomiono kolejną instalację: 580 paneli o łącznej mocy 249,4 kWp, które zwiększyły produkcję o ponad 200 MWh rocznie. Oznacza to setki tysięcy złotych oszczędności i konkretne ograniczenie emisji CO₂.

Ponad 2 tysiące nowych drzew rocznie

Sadzenie roślin to jedno z najważniejszych działań na rzecz naszej planety – szczególnie w Dzień Ziemi warto o tym przypomnieć. Miasto Katowice poprzez swoje spółki i zakłady zasadziło w ubiegłym roku łącznie ponad 2 tysiące drzew. Tylko Katowickie Inwestycje S.A. zrealizowały w różnych częściach miasta ponad 1450 nasadzeń, z czego 426 w pobliżu przedszkoli i szkół.

Mikrolasy w przestrzeni miejskiej

W Katowicach zaczęły pojawiać się także mikrolasy – gęste nasadzenia wspierające bioróżnorodność i poprawiające lokalny mikroklimat. Sadzonki umieszcza się bardzo blisko siebie – nawet 3–5 roślin na metr kwadratowy, dzięki czemu w jednym mikrolesie może znaleźć się ok. 700 drzew. Takie zagęszczenie naśladuje naturalne warunki dzikich lasów, przyspieszając wzrost roślin i tworząc sprzyjające środowisko dla wielu gatunków. Pierwsze takie lasy kieszonkowe zostały zasadzone w Śródmieściu, na os. Paderewskiego oraz na os. Witosa.

Kranówka Katowicka – woda z kranu zamiast plastiku

Dla mieszkańców dostęp do wody jest oczywistością, choć w rzeczywistości to jeden z najbardziej złożonych systemów miejskiej infrastruktury. Woda trafiająca do Katowic pochodzi głównie ze zbiornika w Goczałkowicach, a w północnej części miasta z ujęcia w Maczkach. Zanim dotrze do kranów, przechodzi przez proces uzdatniania i wieloetapową kontrolę prowadzoną przez hurtowego dostawcę oraz laboratorium Katowickich Wodociągów. Oceniana jest nie tylko pod względem parametrów fizykochemicznych, ale również smaku i zapachu.

Kampania „Szluknij sie z kokotka!”

Elementem edukacji jest kampania „Kranówka Katowicka – szluknij sie z kokotka!”, która zachęca do picia wody z kranu jako wygodnej i ekologicznej alternatywy dla wody butelkowanej. To prosty wybór, który ogranicza zużycie plastiku, zmniejsza emisję CO₂ i pozwala realnie wpływać na środowisko.

Równolegle spółka prowadzi działania edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży, pokazując, skąd bierze się woda i dlaczego warto ją oszczędzać.

Fotowoltaika w budownictwie społecznym

Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego konsekwentnie wdraża rozwiązania proekologiczne w realizowanych inwestycjach oraz zarządzanych zasobach. W nowych budynkach oraz podczas modernizacji istniejących nieruchomości stosowane są m.in. instalacje fotowoltaiczne, systemy poprawiające efektywność energetyczną oraz nowoczesne rozwiązania w zakresie ogrzewania i wentylacji.

Panele fotowoltaiczne są zainstalowane obecnie już na 31 z 57 budynków Katowickiego TBS. Tylko w ubiegłym roku, w ramach Programu Termo Grant OZE z Krajowego Programu Odbudowy, instalacje fotowoltaiczne zamontowano na nieruchomościach przy ul. Sławka oraz ul. Leopolda.

W wybranych lokalizacjach spółka montuje również zbiorniki na deszczówkę, które pozwalają na jej gromadzenie i wykorzystanie m.in. do podlewania zieleni w otoczeniu budynków, wspierając tym samym racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.

– Konsekwentnie wprowadzamy rozwiązania, które pozwalają łączyć nowoczesne budownictwo z troską o środowisko. Inwestycje w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej oraz zagospodarowanie wód opadowych to kierunek, który realnie przekłada się zarówno na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko, jak i świadomość ekologiczną naszych mieszkańców – podkreśla Bronisława Kieczka, prezes Katowickiego TBS.

System naczyń połączonych

Dzień Ziemi to dobry moment, by zobaczyć, jak wiele dzieje się lokalnie. Katowice nie opierają swojej ekologicznej strategii na deklaracjach, ale na konkretnych rozwiązaniach – od infrastruktury wodnej, przez gospodarkę odpadami, po inwestycje w odnawialne źródła energii. To system, który działa każdego dnia i pokazuje, że realna zmiana zaczyna się blisko – od miasta, jego instytucji i codziennych wyborów mieszkańców.

Niska emisja to zjawisko związane z emisją zanieczyszczeń z domowych pieców i kotłów opalanych węglem, drewnem czy innymi paliwami stałymi. Szczególnie dotyczy to starszych urządzeń grzewczych, które emitują do atmosfery pyły, tlenki azotu i siarki oraz substancje rakotwórcze. Problem jest istotny zwłaszcza w okresie grzewczym, gdy zanieczyszczenia gromadzą się nisko nad ziemią, pogarszając jakość powietrza. Wymiana nieefektywnych źródeł ciepła na nowoczesne instalacje gazowe, pompy ciepła czy ogrzewanie elektryczne to kluczowy element walki ze smogiem w polskich miastach.