W dobie cyfryzacji, kiedy większość naszej komunikacji przeniosła się do internetu, narastającym problemem stają się oszustwa internetowe, a zwłaszcza te oparte na manipulacji i podszywaniu się pod bliskie osoby. Polski Standard Płatności (operator BLIKA) we współpracy z Komendą Główną Policji uruchomił ogólnopolską kampanię edukacyjną pod hasłem „Metoda na Podszywacza”, której celem jest podniesienie świadomości zagrożeń i wskazanie skutecznych metod obrony przed cyberprzestępcami.
„Metoda na Podszywacza” – Jak działają oszuści?
Oszuści coraz częściej podszywają się pod znajomych w mediach społecznościowych, wykorzystując przejęte konta i presję czasu, aby wyłudzić pieniądze. Ten rodzaj oszustwa, zwany „Metodą na Podszywacza”, polega na przejęciu kontroli nad słabo zabezpieczonym profilem społecznościowym, często bez silnych haseł i dwustopniowego uwierzytelniania. Po włamaniu się na konto, przestępcy kontaktują się ze znajomymi właściciela profilu, prosząc o pilną pomoc finansową. Najczęściej do dokonania transakcji wykorzystują kod BLIK, ponieważ po zatwierdzeniu transakcji pieniądze są natychmiastowo tracone. Mechanizm manipulacji opiera się na zaufaniu, pośpiechu i emocjach, które skutecznie obniżają czujność potencjalnej ofiary.
Postać Kuby Podszywacza została stworzona właśnie po to, by w przystępny sposób przedstawić schemat działania oszustów – od włamania na konto, przez manipulację w rozmowie, aż po moment zatwierdzenia płatności w aplikacji bankowej. Jak podkreśla Krzysztof Ziewiec, dyrektor departamentu marketingu i PR w Polskim Standardzie Płatności, ryzyko pojawia się znacznie wcześniej niż w momencie płatności – zaczyna się na niezabezpieczonym profilu społecznościowym. System BLIK, choć zaprojektowany z myślą o maksymalnej ochronie użytkownika, wymaga świadomego potwierdzenia każdej operacji, co daje szansę na zatrzymanie oszustwa.
Skuteczna ochrona przed oszustami – edukacja i dwustopniowe logowanie
Kluczem do bezpieczeństwa w sieci jest edukacja i profilaktyka. Komenda Główna Policji aktywnie uczestniczy w kampanii, publikując i nagłaśniając w mediach społecznościowych materiały edukacyjno-profilaktyczne, mające na celu ograniczenie liczby przestępstw przeciwko mieniu w cyberprzestrzeni. Podinsp. Ewelina Mączkorowska z KGP zaznacza, że oszustwa na podszywacza są jednym z popularniejszych zagrożeń w sieci, a świadomy użytkownik to bezpieczniejszy użytkownik.
Niezwykle ważnym narzędziem, które może znacząco podnieść poziom bezpieczeństwa, jest dwustopniowe uwierzytelnianie (2FA). Badania Kantar, zrealizowane na zlecenie BLIKA, pokazują, że choć 8 na 10 badanych słyszało o tej metodzie, 20% nadal nie wie, na czym ona polega. Mimo, że 64% respondentów deklaruje korzystanie z 2FA, to wciąż wiele platform nie traktuje jej jako standardowego zabezpieczenia. Jak podkreśla Anna Koral-Zagórska z Polskiego Standardu Płatności, dwuskładnikowe uwierzytelnianie powinno stać się standardem, szczególnie w usługach takich jak komunikatory, poczta e-mail czy serwisy społecznościowe. Połączenie mocnych zabezpieczeń po stronie platform i świadomych reakcji użytkowników znacząco ograniczyłoby skuteczność oszustów.
Jak się chronić i co zrobić w przypadku oszustwa?
Kampania „Metoda na Podszywacza” ma charakter wieloetapowy, a jej kluczowym elementem jest strona internetowa podszywacze.pl, gdzie znajdują się materiały edukacyjne, filmy i praktyczne wskazówki. Pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:
- Nigdy nie podawaj danych logowania do bankowości internetowej ani żadnych kodów nikomu.
- Zawsze weryfikuj prośby o przelew. Zanim wykonasz jakąkolwiek transakcję, zadzwoń do osoby, która prosi o wsparcie finansowe, i upewnij się, że to faktycznie ona.
- Zwracaj uwagę na nietypowy język, błędy w wiadomościach – to często sygnały ostrzegawcze.
- Nie instaluj aplikacji ani nie klikaj w linki przesyłane w wiadomościach pochodzących z niepewnych źródeł. Aplikacje pobieraj tylko z zaufanych sklepów (App Store, Google Play).
- Dbaj o bezpieczeństwo swojego telefonu – aktualizuj system i aplikacje oraz używaj legalnego programu antywirusowego.
- Zablokuj PESEL, np. korzystając z aplikacji mObywatel. Pamiętaj! Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom!
Jeżeli padłeś ofiarą oszustwa: natychmiast skontaktuj się z bankiem, aby zablokować transakcję lub dostęp do konta. Zgłoś sprawę na Policję. Warto również zabezpieczyć zrzuty ekranu i wiadomości, które mogą pomóc w ustaleniu sprawców. Pamiętaj, że policja ani żaden urzędnik nigdy nie prosi o przekazanie kodów, danych do logowania czy instalowanie dodatkowych aplikacji. Zachowanie czujności i weryfikowanie kontaktów to najskuteczniejszy sposób ochrony.
Źródło: Policja Katowice